LOFAR: Kosmisch Exloo

LOFARlogoDichtbij Exloo ligt het zogenaamde LOFAR-gebied.
LOFAR is een radiotelescoop die werkt met de laagste frequenties die vanaf de aarde aargenomen kunnen worden. Met LOFAR kunnen astronomen miljarden jaren terug kijken, naar de zogenaamde ‘Dark Ages’, de periode voordat de eerste sterren en sterrenstelsels gevormd  werden.

LOFAR is de eerste radiotelescoop die gebruikmaakt van een groot aantal kleine sensoren in plaats van een klein aantal grote schotels zoals tot nu toe gebruikelijk was. De belangrijkste redenen om deze nieuwe richting in te slaan zijn:

  • In het bereik waarin LOFAR werkt (laagfrequente radiosignalen), zijn grote aantallen simpele en goedkope dipoolantennes, opgesteld in grote meetclusters, even bruikbaar ls grote en zeer kostbare schoteltelescopen.
  • LOFAR kan elektronisch gericht worden, zodat een wisseling van kijkrichting vrijwel onmiddellijk kan plaatsvinden. De kosten voor het bouwen en onderhouden van de telescoop zijn minimaal aangezien hij geen bewegende delen heeft.
  • LOFAR kan in meerdere richtingen tegelijk kijken, zodat verschillende waarnemingen tegelijkertijd gedaan kunnen worden.
  • Het instrument heeft een grote operationele flexibiliteit, onder andere omdat snel tussen waarmingen geschakeld kan worden.

De LOFAR radiotelescoop bestaat uit een groot aantal goedkope antennes van twee types: de Low Band Antenne (LBA) die signalen opvangt tussen 10 en 90 MHz en de High Band Antenne (HBA) die opereert tussen 110 en 250 MHz. Deze ‘sensoren’ zijn geclusterd in antennestations.

In het noordoosten van Nederland zijn 36 van dergelijke stations gerealiseerd, verspreid over een gebied van ongeveer honderd vierkante kilometer. De helft hiervan (18) staat in een kerngebied van twee bij drie kilometer tussen de dorpen Exloo, Buinen en Buinerveen. De andere helft is verspreid rond deze kern, waarbij de afstand tot de kern kan oplopen tot 50 km. Verder zijn stations geplaatst in Duitsland, Zweden, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Deze stations worden beheerd door de instituten waarin ze zijn ondergebracht. De grootste afstand tussen de stations in Europa bedraagt ongeveer 1500 kilometer.

Meer informatie vindt u op: www.lofarzone.nl

Kralensnoer van Exloo

kraal

De E in het logo van Exloo is een hanger voor aan een sieraad en is een verwijzing naar het Kralensnoer van Exloo dat in 1881 in Exloo is gevonden. Kralensnoer van Exloo